hinh-anh-nghia-trang-binh-duong-1

Nơi An Nghỉ Của Nhà Văn Sơn Nam (1926 – 2008)

Sau ngày nhà văn Sơn Nam mất, khi biết được nơi yên nghỉ cuối cùng của nhà văn là tại một nghĩa trang  trên đất  Bình  Dương,  nhà thơ soạn giả Kiên Giang – Hà Huy Hà, một bạn văn thân thiết của Sơn Nam, cho biết ông không khỏi bàng hoàng, nên đã viết trên Tạp chí Xưa và Nay (số tháng 8/2008) như sau: “Phạm Minh Tày  (nhà văn Sơn Nam) đã hoá kiếp ngày 13/8/2008. “Hạt bụi” không “nghiêng mình nhớ đất quê”, mà du cư về Bến Cát, an giấc ngàn thu ở Hoa viên nghĩa trang Bình Dương. Đồng bào Kiên Giang, nhất là các bạn trong Hội Văn học Nghệ thuật ở Kiên Giang, hơi bàng hoàng khi Sơn Nam không gói mình trong câu thơ “Sống thì xuôi ngược bôn ba. Chết về đất mẹ quê cha ngủ vùi”. Riêng tôi, thấy áy náy hụt hẫng khi nhìn thấy Sơn Nam vẫn lìa cố thổ ở phút cuối đời …”

hinh-anh-nghia-trang-binh-duong-1

Chúng  ta  có  thể hiểu Nguyễn Hiếu Học được nỗi “bàng hoàng” và “hụt hẫng” … của những thân hữu đồng hương với người quá cố. Nhất là đối với Kiên Giang, người bạn cùng quê quen biết với Sơn Nam từ tuổi học trò, và cả chín năm cùng tham gia kháng chiến  chống  Pháp ở quê hương Rạch Giá. Nhưng sau đó, có lẽ nhà thơ đã hiểu ra ít nhiều về mối liên hệ có thể nói là “nhân duyên” giữa nhà văn với vùng đất Bình Dương, cũng như đã thấy được nghĩa cử và hảo ý của người Bình Dương dành cho nhà văn Sơn Nam vào lúc cuối đời, nên nhà thơ Kiên Giang đã nghĩ lại và tâm sự tiếp: “Lắng lòng suy tư, hoá giải sự đắn đo, không riêng gì tôi mà một số con cháu thân nhân vẫn thoả lòng thấy Sơn Nam an giấc ở phần mộ trong Hoa viên nghĩa trang Bình Dương cũng ấm cúng, khang trang”

Ai cũng biết Sơn Nam là nhà văn Nam bộ tài năng, danh tiếng, được nhiều người mến mộ, hẵn là quê hương Kiên Giang của ông cũng có phần hãnh diện về ông. Ông lại gắn bó gần trọn cuộc đời viết văn làm báo của mình ở đất Sài Gòn / Tp. Hồ Chí Minh. Ông còn là hội viên gạo cội của Hội Văn học Nghệ thuật Thành phố, cũng như Hội Văn học Việt Nam. Thế mà, chẳng hiểu vì lẽ gì nhà văn lại chọn (hoặc được chọn) vùng đất Bình Dương làm nơi an nghỉ cuối cùng? (Nghĩa trang này cách Tp. Hồ Chí Minh hơn  50km).

Câu hỏi nêu trên không phải ai cũng có được câu trả lời thật thoả đáng, tường tận.

Sinh thời, Sơn Nam ít làm thơ, nhưng ông lại có một bài thơ rất hay (không đề) dùng làm đề từ cho tập truyện nổi tiếng “Hương Rừng Cà Mau” (Xuất bản 1962) của ông, trong đó có câu thơ mà Kiên Giang đã nhắc đến.

Nguyên văn:

“Phong sương mấy độ qua đường phố

Hạt bụi nghiêng mình nhớ đất quê”

Hai câu thơ trên không chỉ hay, mà còn diễn đạt thật đầy đủ phong cách sống dày dạn phong trần, vốn ưa thích sự xê dịch, rong ruổi đó đây, nhưng lòng nhà văn vẫn luôn hướng về quê hương cố thổ. Vậy mà, lạ thay, khi ông dừng bước “phong sương”, “hạt bụi không nghiêng mình nhớ đất quê  mà du cư về Bến Cát” như lời nhà thơ Kiên Giang tự nhủ, đã khiến cho ông áy náy …

Phải chăng, ở đây như có một mối “nhân duyên” giữa hồn đất với tình người và giữa tình đất với lòng người, mà trước đó ít ai có thể nghĩ đến về một kết cục có phần hơi bất ngờ đối với nhiều  người.

hoa-vien-nghia-trang-binh-duong

Được tin nhà văn Sơn Nam qua đời, dù đã biết trước đó, ông bị đau yếu dài ngày, nhưng lòng không khỏi bàng hoàng, thương tiếc, chúng tôi đã cùng một số anh em thân hữu tại Bình Dương đến thắp nén hương bái biệt trước linh cửu nhà văn, được quàng tại Nhà tang lễ Tp. Hồ Chí Minh. Khi nghe được tin ông sẽ về an nghỉ tại Hoa viên nghĩa trang Bình Dương (HVNTBD), tôi không bị hụt hẫng như nhà thơ Kiên Giang đã thú nhận, nhưng tôi cứ mãi suy nghĩ miên man chưa hiểu vì sao nhà văn lại chọn chỗ này làm nơi yên nghỉ cuối cùng của mình ? Quê Sơn Nam ở Kiên Giang không quá xa, ông lại mất ngay tại Sài Gòn, vùng đất đã gắn bó gần suốt đời văn của ông, vậy mà, Sơn Nam lại về nằm trên đất Bình Dương?

Được biết sau năm 1954, Sài Gòn là nơi Sơn Nam chọn đến sinh sống và theo đuổi nghề văn. Bản tính ông thường ưa xê dịch, đi đó đi đây kiếm tìmvăn liệu, cảm hứng và nhất là tích luỹ thêm vốn sống để sáng tác. Bình Dương là vùng đất kế cận Sài Gòn, lại giàu truyền thống văn hoá lịch sử, ngành nghề thủ công, mỹ nghệ, hẵn là nơi nhà văn thường lui tới thăm viếng, tìm hiểu nên khá quen thuộc với nhà văn. Đặc biệt, vào năm 1960 – 1961, Sơn Nam từng bị Chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam tại nhà tù Phú Lợi (Thủ Dầu Một, Bình Dương) trong một thời gian vì có dính dáng đến kháng chiến trước kia (1945 – 1954).

Qua nhiều bài viết, nhà văn đã để lại  những dấu ấn đậm nét về vùng đất này. Cho nên Sơn Nam từ lâu đã trở thành một tác giả gần gũi, thân thuộc trong việc tìm hiểu văn hoá lịch sử Thủ Dầu Một, Bình Dương xưa.

Chẳng hạn trước năm 1975, nhóm giáo viên được phân công soạn thảo Địa phương chí tỉnh Bình Dương (Do Nha Địa dư phía Nam tại Đà Lạt chủ trương), đã không  quên mời nhà văn Sơn Nam làm cố vấn về phần lịch sử văn hoá địa phương. Rất  tiếc, vì nhiều lý do, công trình này không có thể in ấn một cách đầy đủ như dự kiến. Sau ngày miền Nam được giải phóng, nhà văn Sơn Nam đã trực tiếp tham gia vào ban biên soạn địa chí tỉnh Sông Bé ( xuất bản 1991). Ông đảm nhận viết phần “ Truyền thống văn hoá ”  của  địa  phương này ( dày gần 70 trang  sách), với nội dung, sử liệu khá phong phú, giá trị. Ông được nhiều người cho là một nhà văn hoá, nhà Nam bộ học nói chung, vì ông am tường về nếp sinh hoạt văn hoá, cũng như lịch sử ngành nghề truyền thống của Bình Dương. Ông cũng có những nhận xét khá sâu sắc về vùng đất này: “Bình Dương   với   trung   tâm là Lái Thiêu có lẽ đứng đầu phía Nam về số lượng đồ gốm (…). Nghề mộc một thời khiến cho Bình Dương nổi danh cả phía nam (…) và sơn  mài  là  thế  mạnh có truyền thống của Bình Dương … một thời  đã  có uy tín lớn, xuất khẩu sang châu Âu ”.

Ông từng đề nghị nên thành lập tại Bình Dương “một bảo tàng nghệ thuật điêu khắc gỗ”, vì nơi đây còn khá nhiều di sản quý của bộ môn nghệ thuật này (còn được lưu giữ tại nhiều ngôi nhà cổ và các đình, chùa). Phải là người hết lòng yêu mến vùng đất nói trên mới dày công tìm hiểu và đã hiểu biết một cách khá cặn kẽ về vùng đất này như thế. Nhờ có ông, chúng ta mới có thể biết rõ hơn về những nghề cổ truyền của Thủ Dầu Một –    Bình Dương xưa, mà có lẽ không bao lâu nữa ít người còn nhớ đến… Chẳng hạn, như các nghề vẽ tranh kiếng, nghề làm khăn xếp Suối Đờn, nghề đóng xe thổ mộ của Thủ Dầu Một – Bình Dương… đã có một thời nổi tiếng ở Nam kỳ. Sơn Nam tìm hiểu, giới thiệu  làng võ Bà Trà – Tân Khánh, nhà thuốc y học dân tộc đầu tiên của người Việt ở Nam kỳ là Võ Văn Vân tại Thủ Dầu Một. Ông ghi lại nhiều tài liệu, thành tích các phong trào nổi  tiếng về thể thao, những  tên tuổi các nhà  quán  quân vô địch của Thủ Dầu Một trước 1945, ở các bộ môn võ thuật, xe đạp, bóng đá v…v… Nhà văn cũng quan tâm đến lĩnh vực văn hoá ẩm thực của Thủ Dầu Một xưa. Trước 1975, có lần ông đã cho chúng tôi biết   đến một “phát hiện” khá thú vị của ông về sự xuất hiện đầu tiên món phở (Bắc) tại đất Nam kỳ  (chuyện  này đã được ông nhắc lại trong Địa chí Sông Bé ( xuất bản 1991, trang 346). Theo ông, “ Nghề nấu phở bò ở Sài Gòn đã phát sinh tại Lái Thiêu ” và Thủ Dầu Một là nơi đầu tiên tiếp nhận món phở từ miền Bắc đưa vào, trước khi món ăn này được phổ biến rộng rãi ở Sài Gòn và Nam bộ, qua nhóm di dân gốc quê Hà Đông đến định cư ở vùng Lái Thiêu, Thủ Dầu Một (?). Và tiệm phở đầu tiên ở đây là tiệm phở Cây Bàng, tại chợ Lái Thiêu. Nhà văn Sơn Nam còn tra cứu, ghi lại một số tài liệu quý về các cơ sở dạy nghề, vườn ươm trồng thí nghiệm nông lâm, đặc biệt về cây cao su và những đồn điền được hình thành sớm nhất ở Thủ Dầu Một…

Qua giao tiếp tìm hiểu về nếp sinh hoạt văn hoá, ngành nghề tại vùng này, Sơn Nam đã đưa  ra một số nhận xét khái quát về người Bình Dương: “ Lướt qua các ngành nghề  xưa đã cho thấy người Bình Dương rất năng động (…), lanh lẹ, bặt thiệp (…), khó phân biệt được người tỉnh lẻ với người đô thị” (Sài Gòn).

Về phần người Bình Dương, kể cả những người chưa biết tường tận   về sự nghiệp sáng tác  của Sơn Nam, nói chung  đều có thiện cảm và có cả sự mến mộ đối với nhà văn. Và câu chuyện về mối liên hệ, cảm tình vốn được bồi đắp từ khá lâu  và  như có nhiều “  nhân  duyên” ấy lại bước qua một bước ngoặt mới: Trước khi nhà văn Sơn Nam mất khoảng một năm, đã có một người Bình Dương chưa  biết mặt ông và cũng chưa   đọc được nhiều tác phẩm của ông, đã tìm đến thăm và đưa ra một đề nghị nhiều hảo ý với nhà văn  cùng gia đình, rằng  khi  nhà văn qua đời sẽ dành tặng cho ông một phần mộ ấm cúng tại một nghĩa trang đàng hoàng trên đất Bình Dương. Người đích thân đến tận nơi và đưa ra lời đề nghị ưu ái đó là ông Nguyễn Văn Thiền – Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng Chánh Phú Hoà (Cty CPĐTXDCPH), BìnhDương. Chính Sơn Nam và cả gia đình ông đều khá bất ngờ trước đề nghị này. Sau khi khách ra về và chờ câu trả lời, con gái nhà văn hỏi ông: “ Ba thấy chuyện này thế nào? Ba có đồng ý không? ” Nhà văn yên lặng một lúc rồi trả lời: “ Người ta có lòng quý mình, thì mình nhận lời thôi con à! ”.

Có lẽ không mấy ai biết được sự thoả thuận sau đó của gia đình nhà văn Sơn Nam với ông Nguyễn Văn Thiền, một người Bình Dương tốt bụng và đầy tình nghĩa này hơn một năm trước khi nhà văn mất. Đến ngày 13/8/2008, nhà văn Sơn Nam qua đời. Thực hiện lời tự nguyện giao ước trước đó với gia đình nhà văn, Cty CPĐTXDCPH đã long trọng tiến hành tang lễ cho nhà văn Sơn Nam, sau đó di quan về  chôn cất tại HVNTBD một cách trang trọng, chu đáo.

Ngôi mộ nhà văn Sơn Nam tại ấp 1B, xã Chánh Phú Hoà, Bến Cát, Bình Dương, toạ lạc ở  một vị trí đắc địa hàng đầu khu trung tâm Nghĩa trang, nghe đâu toàn bộ chi phí kể cả tang  lễ,  mai  táng và xây dựng mộ phần lên đến hàng trăm triệu bạc VNĐ. Về thiết kế, ngôi mộ được xây dựng một cách đơn giản nhưng khá mỹ thuật và độc đáo, hợp với tính cách nhà văn. Toàn bộ đá xây dựng được mua từ Bình Định về và được xử lý một cách công phu. Trên phần bia, bên cạnh chữ “SƠN NAM: 1926 – 2008”khuôn mặt nhà văn được khắc nổi theo hình mẫu in trên một tờ báo được chụp khi nhà văn đang đi    thực tế sáng tác, vai còn mang chiếc ba lô. Trên mộ bia, có ghi hai câu thơ trích từ bài thơ nổi tiếng đã nói trên. Bên trái ghi câu “Phong sương mấy độ qua đường phố ”, bên phải câu “Hạt bụi nghiêng mình nhớ đất quê ”.

Cũng nên nói thêm đôi điều về ông Nguyễn Văn Thiền, người giữ phần quyết định chính trong việc hình thành ngôi mộ này của  Sơn  Nam. Tác giả Thanh Trúc cho biết: “Ý định mang thi hài nhà văn Sơn Nam về an táng tại Hoa viên nghĩa trang Bình Dương đã được ấp ủ từ ngày Nghĩa trang này hình thành và từ ông Chủ tịch   Hội   đồng   quản trị.

Ông không phải là người hâm mộ văn chương của Sơn Nam, chưa từng đọc qua Hương Rừng Cà Mau. Ông chỉ đọc ít tác  phẩm của Sơn Nam, nhưng một số truyện ngắn, một  số bài báo của nhà   văn đã để lại trong ông một ấn tượng sâu sắc về một con người không cầu vinh lợi, sống giản dị, toát ra trong từng câu chữ mộc mạc”. Ông đã suy nghĩ về  nhà văn Sơn Nam như  sau: “Khi sống, ông ấy sống vì mọi người; thì khi mất đi, mọi người phải vì ông ấy. Những người như nhà văn Sơn Nam xứng đáng được yên nghỉ ở nơi đàng hoàng tử tế. Đó không chỉ là tâm huyết của tôi và tập thể mọi người tại Hoa viên nghĩa trang Bình Dương”.

Thật ra, đó cũng là những suy nghĩ và cách thể hiện lòng mến mộ, sự quý trọng của người Bình Dương nói chung dành cho nhà văn, nhà văn hoá Nam bộ Sơn Nam của chúng ta. Ông mất đi, đã để lại cho chúng ta một khối lượng tác phẩm, công trình đáng kể có nhiều giá trị về văn học, văn hoá Nam bộ.

Ngày 13/8/2013 vừa qua, cũng tại Hoa viên nghĩa trang này, Cty CPĐTXDCPH cùng với gia đình nhà văn Sơn Nam đã long trọng tổ chức buổi họp mặt tưởng nhớ nhà văn quá cố, nhân kỷ niệm 5 năm ngày mất của ông (13/8/2008   –  13/8/2013),với sự tham dự của nhiều văn nghệ sĩ, thân hữu cùng những người yêu mến nhà văn tại Bình Dương và Tp. Hồ Chí Minh.Trong cuộc họp mặt này, vì là người địa phương nên chúng tôi được Ban Tổ chức đề nghị tham gia ý kiến tìm hiểu về mối quan hệ đầy “ nhân duyên ” và lâu dài của nhà văn Sơn Nam với vùng đất Thủ Dầu Một – Bình Dương.

Sau Sơn Nam,  tiếp theo có nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài tỉnh Bình Dương cũng chọn nơi đây (HVNTBD) làm nơi yên nghỉ cuối đời. Trong đó, có thể kể đến các nhạc sĩ Thanh Sơn, Phạm Duy, Hoàng Trang; các ca sĩ Thái Hằng, Phạm Duy Quang; danh cầm nghệ sĩ ưu tú Tư Còn, soạn giả cải lương Nhị Kiều; đạo diễn Huỳnh Phúc Điền, nghệ sĩ ưu tú Hồ Kiểng v…v…

Sự xuất hiện  ngày thêm nhiều những công trình kiến trúc, mộ phần mang ý nghĩa tâm linh và siêu thoát càng làm cho cảnh quan Hoa viên nghĩa trang thêm phần ấm cúng, trang nghiêm, tạo thêm sự gần gũi giao cảm giữa sự sống của những người tại thế và thế giới vĩnh hằng của những thân nhân đã khuất.

Và để bày tỏ lòng kính trọng những người đã khuất  nói  trên,  cũng như sự chia sẻ tình cảm thiêng liêng của các gia đình có người thân mà mộ phần hoặc tro cốt để tại đây, có thể thực hiện được những nghi thức tâm linh đối với người quá cố; đồng thời có thêm phương tiện để lưu giữ các kỷ vật  từng  gắn bó với người đã mất, mà trước đây họ đã có những đóng góp có ý nghĩa đối với cộng đồng, với dân tộc, hiện đang  yên  nghỉ tại HVNTBD, Công ty CPĐTXD đã đầu tư xây dựng công trình Văn hoá tâm linh mang tên LINH HOA TUỆ ĐÀN trên diện tích hơn 8.000m2. Cty đã tổ chức buổi họp mặt các nhà nghiên cứu, các nhà mỹ thuật, các nhân vật có uy tín trong lĩnh vực văn hoá nghệ thuật nhằm giới thiệu công trình và để tiếp thu thêm những ý kiến đóng góp, giúp hoàn thiện và nâng cao tính thẩm mỹ, yếu tố phong thuỷ của công trình và không gian văn hoá tâm linh tại HVNTBD.

Cuộc họp mặt nói trên đã được tổ chức trọng thể vào ngày 14/12/2013 tại Hoa viên nghĩa trang này và đã thành công tốt đẹp.

Được biết hàng năm tại HVNTBD sẽ diễn ra các hoạt động, lễ hội về văn hoá tâm linh và các đại lễ đó được tổ chức tại Khu Văn hoá tâm linh “ LINH HOA TUỆ ĐÀN”, một kiến trúc độc đáo của Hoa viên nghĩa trang này.

Đại lễ cầu siêu Tiết Thanh minh năm nay sẽ được tổ chức vào ngày thứ bảy 05/4/2014 ( nhằm ngày mùng 6 tháng 3 năm Giáp Ngọ) tại Hoa viên nghĩa trang Bình Dương. Nghi thức cầu siêu do  Ban trị sự Tỉnh hội Phật giáo Bình Dương chủ trì.

Đồng thời, Ban Giám đốc Cty CPĐTXD quyết định, nhân dịp Đại lễ này, sẽ thực hiện số đặc san đầu tiên về Hoa viên nghĩa trang nói trên. Chúng tôi vinh dự được Lãnh đạo Cty mời cộng tác bài vở cho số đặc san mở đầu đó.

Và cũng nhân Lễ cầu siêu vào Tiết Thanh minh cho những người đã mất đang yên nghỉ tại đây, chúng tôi xin phép được hồi tưởng về một người đã khuất đầy ấn tượng, đó là nhà văn Sơn Nam, một tác giả từ lâu rất thân quen, gần gũi với vùng đất Thủ Dầu Một – Bình Dương của chúng ta. Trước khi kết thúc bài viết ngắn này, chúng tôi muốn được ghi lại một vài nhận xét, đánh giá thật ngắn gọn, súc tích về đặc điểm, tài năng, tính cách của nhà văn cũng như về một tác phẩm tiêu biểu hơn cả đã làm nên tên tuổi nhà văn Sơn Nam và đã tạo được sự yêu mến rộng rãi của đông đảo bạn đọc cả nước, trong đó có người Bình Dương.

Trước hết, Sơn Nam là một  trong  số  ít  nhà  văn chỉ sống bằng ngòi bút viết văn của mình. Đơn giản vì ông yêu nghề và có thực tài. Ngay khi mới vào nghề văn trong thời chống Pháp, ông đã nhận được hai giải nhất và nhì giải Văn học Cửu Long của Uỷ ban Kháng chiến Hành chính Nam bộ năm 1952, về hai tác phẩm Cù Lao Dung và Tây Đầu Đỏ. Ông cũng là nhà văn hiếm hoi khi còn sống đã được một nhà xuất bản lớn ký hợp đồng mua toàn bộ tác quyền. Ông có nhiều tác phẩm  hay, nhất là về thể loại truyện ngắn; trong đó có tác phẩm xuất sắc Hương Rừng Cà Mau (xuất bản 1962) nổi tiếng, luôn gắn liền với tên tuổi tác giả và ông được vinh danh là “Nhà văn của Hương Rừng Cà Mau” (6). “Sơn Nam là một nhà văn lớn của nước ta, kiệt tác Hương Rừng Cà Mau càng đọc càng thấy hay” (7). “Với bút pháp bậc thầy, Sơn Nam đã đưa Hương Rừng Cà Mau lên một tầm cao của văn học Nam bộ” (8). Và “Hương Rừng Cà Mau đem lại cho nhiều thế hệ người đọc những xúc cảm thẩm mỹ bổ ích, những gợi ý chân thành cao quý về đất nước tình người” (9).

Nổi bật hơn cả, có thể nói tính cách Nam bộ là nét “đặc trưng” trong phong cách và trong định hướng sáng tác, sáng tạo của nhà văn Sơn Nam, như chính ông đã tự khái quát, khắc hoạ về mình là: “Một   tay viết lì lợm, chịu thiếu thốn vật chất rất giỏi và đã đi theo con đường đã chọn: quay về với cội nguồn văn hoá dân tộc, và chính xác là Đặc trưng của Nam bộ, bằng lối văn mộc mạc, chữ nghĩa gần gũi với thực tế” (Phan Hoàng, Phỏng vấn người Sài Gòn, NXB Trẻ, 1998).

Và, với người Bình Dương, vào lúc này nếu nhà văn có thể nói thêm một điều gì … thì  chắc ông sẽ vui vẻ nghĩ rằng: “Người Bình Dương sống nhiều tình nghĩa và đất Bình Dương luôn mến mộ nhân tài ”, nhất là tài năng của một nhà văn Nam bộ xuất sắc, bình dị và rất dễ gần gũi như nhà văn, nhà văn hoá Sơn Nam của chúng ta.

Tổng quan về Cphaco
Tổng quan về Cphaco

Được thành lập từ năm 2006, công ty cổ phần đầu tư xây dựng Chánh Phú Hòa (Cphaco) là đơn vị tiên phong xây dựng mô hình hoa viên nghĩa trang tại Việt Nam - Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương được quy hoạch và xây dựng như một nghĩa trang văn minh, xanh sạch đẹp, nhằm giữ gìn cảnh quan và bảo vệ sự trong lành của môi trường. Trong suốt hơn 10 năm hoạt động, công ty Cphaco không ngừng đổi mới và phát triển thêm nhiều lĩnh vực nhằm cung cấp các dịch vụ an táng trọn gói giúp khách hàng an tâm lên kế hoạch yên nghỉ cho bản thân và gia đình trong tương lai.

1 Comment

  1. Bây giờ mình mới biết vì sao ông già Nam Bộ này lại chọn Bình Dương để ngủ giấc nghìn thu. Thật trân trọng tấm lòng của người Bình Dương, của nghĩa trang Bình Dương, đặc biệt là của ông chủ nghĩa trang Bình Dương. Mình đã từng đến Hoa viên nghĩa trang Bình Dương lúc đưa tang nghệ sỹ cải lương Thanh Sang cũng chôn cất ở đây và có thấy mộ phần của nhà văn Sơn Nam rất bắt mắt. Ngoài ra, ở đây còn lưu giữ rất nhiều tác phẩm nổi tiếng của nhà văn, những kỷ vật đã gắn bó với nghề viết văn của ông như cái máy đánh chữ cổ lỗ sỉ, những bản thảo văn chương chưa xuất bản của ông nữa.

Bình luận

Email của bạn được giữ bí mật. Những ô có dấu * là bắt buộc