Thờ cúng Hùng Vương – tín ngưỡng tiêu biểu của dân tộc Việt

“Tín ngưỡng là niềm tin của con người được thể hiện thông qua những lễ nghi gắn liền với phong tục, tập quán truyền thống để mang lại sự bình an về tinh thần cho cá nhân và cộng đồng.” Tín ngưỡng thờ cúng Quốc Tổ Hùng Vương là một sanh hoạt tín ngưỡng tiêu biểu có giá trị đặc biệt trong đời sống văn hóa tâm linh, là nét độc đáo của dân tộc Việt Nam. Nhiều quốc gia dân tộc trên thế giới có tín ngưỡng riêng, có lẽ chưa thấy quốc gia dân tộc nào lại duy trì tập quán thờ cúng Quốc Tổ của mình với lòng thành kính như con cháu vua Hùng ở đất Việt.

Dù ai đi ngược về xuôi,

Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười

tháng ba.

Thờ cúng Quốc Tổ Hùng Vương là thể hiện lòng thành kính, sự tri ân công đức cao dày của các bậc tiên đế có công vô lượng dựng Quốc Tổ Văn Lang – quốc gia nguyên thủy của cả dân tộc Việt. Điều này biểu hiện cho truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn, tình đoàn kết nghĩa đồng bào sâu sắc của những người con đất Việt “chung một bọc”, chung cội chung nguồn, chung Quốc Tổ thiêng liêng; đồng thời khắc ghi lòng biết ơn các đấng tiên liệt tiền nhân của các dòng họ Việt Nam nối truyền đã dày công hạn mã suốt mấy ngàn năm dựng nước, giữ nước và bảo tồn nòi giống Rồng Tiên tồn tại trên giang sơn cẩm tú này.

Nhân loại phát triển, khoa học hiện đại ngày càng chứng minh tín ngưỡng Hùng Vương thực chất không chỉ là niềm tin mang tính tâm linh đơn thuần, mà đã có những chứng cứ khoa học: Khảo cổ học, Dân tộc học, Sử học, Folklore (sự nghiên cứu các truyền thống, câu chuyện, phong tục tập quán… của một cộng đồng; văn hoá dân gian) khẳng định lịch sử thời đại Hùng Vương.

Một sự kiện lịch sử đặc biệt quan trọng đã làm nức lòng cả dân tộc ta và bạn bè khắp thế giới, ngày 6.12.2012, tại kỳ hợp lần thứ 7 Ủy ban liên chính phủ Công ước 2003 về bảo tồn văn hóa phi vật thể, bộ hồ sơ trình lên cơ quan UNESCO (Tổ chức Văn hóa – Giáo dục – Khoa học) của Liên hiệp quốc đáp ứng đầy đủ 5 tiêu chí của một di sản văn hóa phi vật thể thế giới (Tục lệ thờ cúng Hùng Vương thể hiện lòng tôn kính đối với Tổ tiên, làm tăng thêm lòng tự hào và đoàn kết dân tộc; Tín ngưỡng này khi được công nhận sẽ khích lệ nhận thức về lòng biết ơn Tổ tiên ở nhiều quốc gia trên thế giới cũng như nhận thức chung về tôn trọng đa dạng văn hóa trong cộng đồng; Những biện pháp bảo tồn, phát huy giá trị của tín ngưỡng do ngân sách của Nhà nước và chính quyền địa phương bảo đảm, những biện pháp này nhằm bảo đảm việc duy trì và phát triển tín ngưỡng, đồng thời vẫn giữ nguyên được tính thiêng liêng và các quy định khác của tín ngưỡng;…) và được UNESCO công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại”. Và sau đó, Quốc hội nước ta đã quyết định công nhận ngày nghỉ lễ mùng 10/3 AL là ngày giỗ Quốc Tổ Hùng Vương. Từ xa xưa Tổ tiên ta vô cùng tôn kính tín ngưỡng Hùng Vương, coi đây là cơ hội thiêng liêng huy động sức mạnh toàn dân tộc chống ngoại xâm.

Hai Bà Trung (40-43) phất cờ khởi nghĩa với lời hiệu triệu: “Dựng lại nghiệp xưa họ Hùng” tạo sức mạnh vô song trong tướng sĩ, vùng lên xua tan giặc Tô Định cướp nước, giành lại cơ đồ. Thời Hậu Lê (thế kỉ XV) đã cho lập bộ “Ngọc phả Hùng Vương” và chính thức hoàn thành đền thờ Hùng Vương trên núi Nghĩa Lĩnh . Triều Nguyễn (thời Tự Đức) tiếp tục tôn tạo và cho xây Lăng Hùng Vương ở Đền Thượng và sau đó chánh thức lấy ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch là ngày giỗ Quốc Tổ (thời Khải Định), theo lời tấu trình của quân Tuần phủ tỉnh Phú Thọ Lê Trung Ngọc, 1917.

Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức quan tâm truyền thống đạo lý dân tộc, lấy lịch sử để phổ biến cho mọi người dân bằng văn vần để dễ nhớ. Từ năm 1942, khi còn ở chiến khu Việt Bắc, Bác Hồ đã viết bài thơ Lịch sử Việt Nam, khẳng định Quốc Tổ Hùng Vương:

Kề năm hơn bốn ngàn năm,

Tổ tiên rực rỡ anh em thuận hòa

Hồng Bàng là Tổ nước ta,

Nước ta lúc ấy gọi là Văn Lang.

Năm 1954, Bác viếng đền Hùng và nói chuyện với Đại đoàn quân tiên phong về tiếp quản thủ đô Hà Nội: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Lời dạy như hịch truyền.

Hùng Vương là Quốc Tổ chung của cả dân tộc. Đền thờ Hùng Vương tại tỉnh Phú Thọ ở miền Bắc. Nước ta trải dài từ Bắc chí Nam trên 2000 cây số, địa lý cách trở, người dân Đàng Trong tuy với lòng ngưỡng vọng nhưng ít có điều kiện để viếng Đền Hùng, dù chỉ một lần.

Để khắc phục tình trạng trên, người Sài Gòn và Nam bộ trước ngày giải phóng đã có Đền thờ Hùng Vương trong khuôn viên Thảo Cầm Viên do người Pháp xây dựng vào năm 1926, nay đã được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố. Đền thờ Hùng Vương nằm trong công viên văn hóa Tao Đàn (55C Nguyễn Thị Minh Khai, Q.1) là di tích được xây dựng vào cuối thế kỉ XX. Khu tưởng niệm các vua Hùng nằm trong Công viên Lịch sử Văn hóa dân tộc (phường Long Bình, quận 9, TP. Hồ Chí Minh), có quy mô lớn nhất với 400ha, được khánh thành vào dịp giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 năm Kỷ Sửu 2009. Các công viên lớn như Suối Tiên (quận 9), Đầm Sen (quận 11) đều có tượng Hùng Vương và cúng giỗ Tổ hàng năm rất nghiêm trang, hoành tráng. Ở khu du lịch văn hóa Đầm Sen, nhiều năm nay đã tổ chức lễ giỗ Hùng Vương, phối hợp với lãnh đạo quận 11, đặc biệt là mặt trận Tổ quốc quận tổ chức thi nấu vài ngàn chiếc bánh chưng trước cúng Quốc Tổ, sau làm quà cho khách đến viếng đến Hùng. Đặc biệt lễ giỗ Quốc Tổ 2019, Đầm Sen vừa khánh thành quảng trường Hùng Vương rộng 1000 m2 tại công viên Tú Nam Thượng Uyển, sau sân hành lễ là 3 ngôi đền, chánh điện thờ tượng Hùng Vương, hai Đền tả hữu thờ Hưng Đạo Đại Vương và Trưng Nữ Vương. Có Đền thờ Hùng Vương, năm nay du khách đến dự lễ đông hơn mọi năm.

Ở TP. Hồ Chí Minh còn hàng chục cơ sở thờ Hùng Vương quy mô nhỏ ở rải rác các quận Gò Vấp, quận 5… do tổ chức nhân dân tự nguyện xây dựng để phụng thờ. Riêng gia tộc họ Đoàn (người kế thừa hiện nay là ông Đoàn Văn Tài), ở số 212/215 đường Nguyễn Văn Nguyễn, phường Tân Định, quận 1, trải qua các thế hệ đều thờ Quốc Tổ tại nhà.

Nơi thờ cúng vua Hùng – công trình “Cây đa Hồn Việt” ở Hoa viên NT Bình Dương

Riêng Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Chánh Phú Hòa (thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương) với diện tích 200ha, tại vùng chiến tích Nhà Đỏ – Bông Trang oai hùng của nhân dân Thủ Dầu Một thời chống Mỹ nay đã có công trình cây đa cao 27 mét bao phủ tòa cao ốc 5 tầng kiên cố: Cây đa Hồn Việt – cách điệu độc đáo đền thờ Quốc Tổ Hùng Vương, có lẽ là độc nhất ở nước ta. Lối kiến trúc cây đa Hồn Việt tuân thủ nghiêm ngặt luật phong thủy: Thế Minh đường mặt trước, thế Huyền vũ mặt sau ngôi đền; Tầng 1 là ngôi Đền thiêng (chánh điện) thờ Hùng Vương, đức vua sáng lập khai sanh quốc gia nòi Việt. Trống đồng, nước, đất, kiếm thiêng được cung thỉnh từ Đền Hùng Phú Thọ linh thiêng mang về. Với sự chuẩn bị tâm huyết, chu đáo, Cây đa Hồn Việt ở Hoa viên NT Bình Dương có Ban thời Quốc tổ Hùng Vương chắc chắn sẽ được các cấp lãnh đạo Đảng nhà nước quan tâm, nhân dân thập phương đến thăm viếng, bái vọng vua Hùng quanh năm với lòng tự tin dân tộc.

Tác giả: Thanh Bền

Tổng quan về Cphaco
Tổng quan về Cphaco

Được thành lập từ năm 2006, công ty cổ phần đầu tư xây dựng Chánh Phú Hòa (Cphaco) là đơn vị tiên phong xây dựng mô hình hoa viên nghĩa trang tại Việt Nam - Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương được quy hoạch và xây dựng như một nghĩa trang văn minh, xanh sạch đẹp, nhằm giữ gìn cảnh quan và bảo vệ sự trong lành của môi trường. Trong suốt hơn 10 năm hoạt động, công ty Cphaco không ngừng đổi mới và phát triển thêm nhiều lĩnh vực nhằm cung cấp các dịch vụ an táng trọn gói giúp khách hàng an tâm lên kế hoạch yên nghỉ cho bản thân và gia đình trong tương lai.

Bình luận

Email của bạn được giữ bí mật. Những ô có dấu * là bắt buộc