Giờ phút này, chúng tôi không còn được nhìn thấy các bậc thầy trên đứng bục giảng học đường để truyền đạt kiến thức uyên bác về nhiều lãnh vực văn hóa, nghệ thuật… Quý thầy của chúng tôi đã hóa ra người thiên cổ và đang nằm đây yên giấc nghìn thu, quanh hương hoa muôn sắc, thắm tươi tại Hoa viên nghĩa trang Bình Dương.

Đạo diễn điện ảnh Lê Dân

Mùa xuân 2014 tài tử điện ảnh quốc tế Kiều Chinh từ hải ngoại về Việt Nam đã cùng NSND Kim Cương tìm đến thăm Đạo diễn Lê Dân – là người thầy đã từng đào tạo họ và nhiều nghệ sĩ thành danh.
Trước năm 1975, thầy Lê Dân dạy khoa đạo diễn điện ảnh ở Viện đại học Minh Đức Sài Gòn. Từ năm 2001 – 2004 thầy giảng dạy ở các trường cao đẳng sân khấu, điện ảnh, phát thanh truyền hình … tháng 6/2003 thầy phụ trách giảng về điện ảnh cho các nước Á châu bằng tiếng Pháp theo lời mời của ông Pierr Lunel – Hiệu trưởng trường đại học Paris VIII.
Thăm thầy cũ (Trái sang: NSND Kim Cương, Diễn viên điện ảnh Kiều Chinh, Đạo diễn điện ảnh Lê Dân)

Thầy Lê Dân nhiều năm đảm nhận các lớp đào tạo chánh quy dài hạn, tập huấn ngắn ngày, kể cả việc hướng dẫn nghề nghiệp cho từng đối tượng. Ông viết nhiều sách báo, tạp chí… và xuất bản để lại kinh nghiệm chuyên môn cho đời. Đến khi nhắm mắt xuôi tay, tính ra thầy Lê Dân đã góp phần cho nền nghệ thuật thứ bảy nhiều diễn viên, đạo diễn… không ít người đã là nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ nhân dân, diễn viên điện ảnh trong và ngoài nước.

Mộ phần vợ chồng Đạo diễn điện ảnh Lê Dân do Hoa viên nghĩa trang Bình Dương biếu tặng

Nhà văn Sơn Nam

Thầy Sơn Nam qua đời đã được 8 năm, thọ 84 tuổi. Mộ phần thầy hiện nằm tại Hoa viên nghĩa trang Bình Dương. Ngày nay đông đảo sinh viên chúng tôi là chuyên viên, hướng dẫn viên, nhân viên… du lịch, nhà hàng, khách sạn… ở khắp nơi. Đến ngày nhà giáo 20/11 chúng tôi đều nhớ và nhắc đến thầy.

Nhà văn Sơn Nam (thứ 3 từ phải sang) giám khảo chấm thi văn hóa ẩm thực.

Thầy của chúng tôi khá độc đáo và thú vị, có thể ít ai biết đến về nhà văn đa tài này. Lãng tử chỉ ăn uống đạm bạc. Quần áo xuề xòa giản dị, thích “cơm đường cháo chợ”. Chơi và sống thân mật, gần gũi với người dân lao động nghèo. Trước đây, trường Cao đẳng văn hóa nghệ thuật, các công ty du lịch, nhà hàng khách sạn tìm đến, rước thầy về giảng dạy văn hóa ẩm thực, về lịch sử nhân văn địa chí, phong tục tập quán, nếp sống người Nam Bộ, Khơ me … qua các thời kỳ khẩn hoang lập ấp đến nay.

Nhà văn Sơn Nam trong buổi bảo vệ khóa luận tốt nghiệp cho sinh viên ngành văn hóa du lịch

Thầy còn là thành viên ban giám khảo chấm các cuộc thi về văn hóa ẩm thực; hướng dẫn khách du lịch trong và ngoài nước đến tìm hiểu về đất nước ta. Thầy đã từng hướng dẫn nhiều, luận án tốt nghiệp cho các sinh viên. Một nhà văn hóa toàn diện.

Phần mộ nhà văn Sơn Nam trên đường nghệ sĩ là nơi viếng thăm thường xuyên của khách tham quan

Nhà thơ Kiên Giang – Hà Huy Hà

Chúng tôi là học trò mù của trường Nguyễn Đình Chiểu – gần chợ Thái Bình, Tp.HCM. Từ nhiều năm trước thường được nhà thơ Kiên Giang – Hà Huy Hà đến dạy văn nghệ, đàn ca, ngâm thơ, thổi sáo… nên đám trò nhỏ rất yêu đời và vui sống.

Nhà thơ Kiên Giang (nón trắng) với các học trò mồ côi tại trường mù chợ Thái Bình

Thầy đã từ giã chúng tôi vào ngày 31/10/2014. Hai năm qua, nhất là đến ngày nhà giáo 20/11. Chúng tôi lại càng thêm da diết nhớ đến thầy. Từ giọng nói, tiếng cười của người thầy tài hoa, thân thương đối với chúng tôi xem ra rất giản dị, truyền cảm đã góp phần dạy dỗ học trò mù chúng tôi nên người hữu ích trong cộng đồng.
Tuy không nhìn thấy, nhưng học trò mù chúng tôi, lúc nào cũng được nghe kể lại, hình dung cảm nhận ra ngôi mộ xinh xắn của thầy Kiên Giang, trang kính đang an nghỉ ở đường nghệ sĩ – Hoa Viên Nghĩa Trang Bình Dương.
“Hối nhân bất quyện” dạy người không mệt mỏi. Thầy Sơn Nam, Kiên Giang, Lê Dân ngày nay tuy không còn hiện diện trên cõi đời này. Nhưng trong các nhà lưu niệm, thư viện, trường học, thư phòng… còn lưu giữ những tác phẩm, tư liệu, sách sử… của quý thầy đã từng viết ra cho mọi thế hệ về sau đi sâu nghiên cứu, tham khảo, học hỏi… mãi chói sáng, mãi sống đời với thời gian.

Diễn giả Hồ Nhật Quang cùng bằng hữu bên mộ nhà thơ Kiên Giang trong chuyến thăm Hoa viên

Tác giả: Đào Tăng