Mỗi chúng ta đôi khi cảm thấy chán nản, buồn rầu hay đau khổ … đây cũng là biểu hiện bình thường trong cuộc sống, mọi thứ sẽ nhanh chóng lấy lại cân bằng, nhưng khi tuổi tác ngày càng cao, người cao tuổi thường hay dễ chán nản hơn, dễ cảm thấy buồn tủi hơn khi họ cảm thấy không nhận được sự quan tâm và chăm sóc đầy đủ.

Khi sự buồn phiền, chán nản, cũng như mất niềm tin kéo dài làm ảnh hưởng đến cuộc sống, đi kèm theo những biểu hiện suy giảm nghị lực, mất tập trung, mất ngủ, chán ăn và dẫn đến gầy yếu là có thể họ đã bị trầm cảm.

Biểu hiện của bệnh trầm cảm

Trầm cảm là bệnh phổ biến ở mọi lứa tuổi, nhưng người cao tuổi (NCT) có thể dễ bị trầm cảm hơn người trẻ (10% NCT ở cộng đồng có các triệu chứng trầm cảm, trong đó 1 – 2% bị trầm cảm điển hình). Tỷ lệ này cao hơn ở những người sống trong những hoàn cảnh đặc biệt, chẳng hạn như trong các trung tâm điều dưỡng, cô đơn. Bệnh dễ xảy ra nhất ở những người đang mắc các bệnh thực thể như tiểu đường, tai biến mạch máu não, huyết áp cao, xương khớp… Các chuyên gia ước tính, tỷ lệ bị trầm cảm ở những người cao tuổi có các bệnh lý thực thể trên có thể lên 20 – 35%.

Nhận biết trầm cảm ở NCT không dễ, tuy nhiên có một số dấu hiệu quyết định như giảm sự quan tâm chú ý, mất hứng thú với các hoạt động, đồ vật, người thân mà trước đây họ từng quan tâm, yêu quí. NCT bị trầm cảm thường dễ rơi vào trạng thái biệt lập, cô độc. Họ thường cảm thấy khó khăn trong việc diễn đạt những cảm giác của mình thành lời, do vậy những người xung quanh không nhận ra được những bất ổn ở họ. Các dấu hiệu khác bao gồm mất sinh lực và cảm thấy mình vô dụng. Họ thường biểu lộ một cách chung chung sự không thỏa mãn về cuộc sống hiện tại. Người bệnh có thể trở nên cáu kỉnh hay buồn rầu hơn trước đây, có thể khóc hay cảm giác muốn khóc.

Hoạt động biểu diễn TDDS trong Hoa Viên nghĩa trang Bình Dương

Nguyên nhân gây trầm cảm ở người cao tuổi

Những sự kiện làm đảo lộn cuộc sống: Về hưu, thay đổi chỗ ở, mất mát tài sản, con cái hư hỏng, gia đình ly tán, chết chóc…. đều là những sự kiện có thể tác động rất mạnh đến người cao tuổi.

Yếu tố sinh lý, sinh hóa: Các nhà khoa học cho rằng trầm cảm có thể do sự mất cân bằng sinh hoá các chất trong cơ thể. Khi người ta già đi, quá trình này diễn ra trong não người có tuổi.

Thuốc men và rượu: Thuốc dùng để chữa các bệnh của NCT có thể gây ra nhiều tác dụng phụ bất lợi, uống càng nhiều thuốc thì tác dụng phụ càng lớn. Một số thuốc có thể gây ra tác dụng phụ trầm cảm như thuốc chữa cao huyết áp, an thần, giảm đau, gây ngủ… Đôi khi uống nhiều loại thuốc chữa các bệnh khác nhau, thuốc tương tác với nhau gây ra bệnh trầm cảm.

Các loại bệnh tật khác: Khi người già bị các bệnh thực thể như tai biến mạch máu mão, tuyến giáp, tiểu đường, cao huyết áp, trĩ… những bệnh này trở thành nỗi ám ảnh của người có tuổi, chữa không khỏi, họ có các biểu hiện của bệnh trầm cảm như lo lắng, bi quan, nghi ngờ, cáu kỉnh, xuất hiện tình trạng luẩn quẩn. Trầm cảm làm cho các bệnh thực thể nặng thêm và ngược lại.

Yếu tố di truyền: Ở một số người, trầm cảm có thể là một bệnh di truyền. Khi có người thân bị trầm cảm thì người con, cháu của họ cũng dễ mắc trầm cảm.
Bên cạnh đó, thiếu hụt vitamin trong chế độ ăn, ít vận động, đặc biệt, uống rượu nhiều cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh trầm cảm ở NCT.

Điều trị trầm cảm cho người cao tuổi

Phải mất khá nhiều thời gian để tìm ra phương pháp mới điều trị trầm cảm. Tuy nhiên, các bước điều trị cơ bản bao gồm kết hợp liệu pháp, dùng thuốc và thay đổi lối sống.

Cần thường xuyên thăm hỏi, chăm non người lớn tuổi

Dùng thuốc

Hầu hết bệnh nhân trầm cảm có thể được cải thiện đáng kể khi được điều trị, uống các thuốc chống trầm cảm.

Thay đổi lối sống để điều trị trầm cảm

Tăng cường hoạt động thể chất;

Tìm kiếm một sở thích hoặc thú vui (đọc sách, trồng cây, nuôi chim…);

Thăm viếng bạn bè và người thân;

Ngủ đủ giấc mỗi ngày;

Ăn uống điều độ.

Song song đó, gia đình nên khuyến khích và tạo điều kiện để người bệnh tham gia sinh hoạt cộng đồng như: làm từ thiện, hoạt động ở khu phố, sinh hoạt ở chùa, nhà thờ… Người bệnh sẽ dần tự cân bằng tinh thần khi thấy bản thân hữu ích và vui vẻ, linh hoạt hơn khi giao lưu với nhiều người trong hội, nhóm, câu lạc bộ.

Các liệu pháp tâm lý

Các liệu pháp tâm lý cũng rất hữu ích cho người bị trầm cảm. Tùy theo tình trạng bệnh mà bác sỹ sẽ đưa ra các liệu pháp thích hợp, có khi đơn giản chỉ là một buổi trò chuyện cùng bác sỹ cũng đã giúp ích, giải tỏa tình trạng căng thẳng cho người bệnh.

Người cao tuổi rất cần được chăm sóc cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi bị bệnh phải được phát hiện và chăm sóc, điều trị kịp thời. Đối với người bệnh, không nên giấu kín những cảm xúc khó nói của mình, mà nên chia sẻ nhiều hơn với người thân. Mọi khó khăn đều có hướng giải quyết.

Gia đình đóng một yếu tố vô cùng quan trọng đối với người cao tuổi. Do vậy, nếu có người thân cao tuổi bị trầm cảm, bạn hãy ở bên họ và đừng bao giờ để họ một mình hay có cảm giác bị bỏ rơi. Hãy yêu thương và chăm sóc họ, chia sẻ và giúp họ gỡ bỏ những khúc mắc tâm lý. Cho dù có lúc bạn sẽ cảm thấy mệt mỏi với những triệu chứng và sự kéo dài của căn bệnh, nhưng hãy kiên trì và đừng vội bỏ cuộc. Vì nếu bạn bỏ cuộc, điều đó đồng nghĩa với việc bạn đang quay lưng với chính người thân của mình.

Tăng cường hoạt động thể dục, thể thao phù hợp cho người lớn tuổi