NSND Giang Châu: Một đời tận tụy với sân khấu cải lương

Nhắc đến tên NSND Giang Châu, người ta nhớ đến ngay vai diễn để đời của ông: vai Trùm Sò trong vở Ngao Sò Ốc Hến. Với lối diễn sáng tạo, ông đã phác họa lên một hình tượng Trùm Sò vừa ích kỷ keo kiệt, nhưng lại khiến khán giả cười thỏa thích trước những tình huống hài duyên dáng.

Nghệ sĩ Giang Châu tên thật là Trần Ngọc Châu, ông sinh năm 1952 tại Bến Tre. Đam mê đàn ca, Giang Châu thường hay nghe radio và tập ca theo nên ông khá rành âm điệu nhiều bài ca tài tử. Năm 15-16 tuổi, Giang Châu đi làm tài công và được ông chủ tàu biết đờn dạy cho ca bài bản cải lương. Giang Châu lúc đó được khen có giọng ca hay như Minh Cảnh. Nhân một lần lên hát một bài vọng cổ giúp vui khi đội văn nghệ ở quê nhà đang trình diễn, Giang Châu được nhận vô đội văn nghệ này. Không lâu sau đó, Giang Châu trốn nhà theo gánh hát Phước Châu và lang bạt kỳ hồ qua nhiều gánh hát nhỏ khác nhờ hơi ca dài, trời phú của mình. Đến năm 1968, Giang Châu đầu quân vào đoàn  cải lương Hương Mùa Thu và bắt đầu được phân vai phụ trong những vở tuồng nổi tiếng của đoàn như Gánh cỏ sông Hàn, Hai chiều ly biệt, Con cò trắng, Tiếng súng một giờ khuya…

3 vai diễn ấn tượng của NSND Giang Châu

Đó là vai Thừa trong Tiếng hò sông Hậu với giọng hò dài hơi tếu táo mà người nghe không thôi cũng muốn đứt hơi xỉu theo. Giang Châu là điển hình của người nông dân Nam bộ, hào sảng, chân chất mà khí khái.

Vai để đời thứ hai của Giang Châu là Trần Hùng – một thương phế binh trong vở cải lương cách mạng Tìm lại cuộc đời. Với cách diễn nửa tỉnh nửa say, với giọng nói vừa mai mỉa chua cay vừa rưng rưng chua xót, Trần Hùng của Giang Châu khiến khán giả nhớ mãi những câu thoại đầy chất đời sống của mình như “Chỉ cần một trái lựu đạn”, “Rớt Tú tài anh đi trung sĩ, em ở nhà lấy Mỹ sinh con. Bao giờ yên chuyện nước non, anh về anh có Mỹ con anh bồng”… Những câu nói này qua diễn xuất của nghệ sĩ Giang Châu đã đi vào đời sống, phổ biến cho tới tận nay.

Tuy nhiên, vai diễn để đời thứ ba, vai Trùm Sò trong vở Ngao Sò Ốc Hến dựa trên tuồng tích dân gian cùng tên (của cố soạn giả – NS nhân dân Nguyễn Thành Châu, tức Năm Châu), mới là vai diễn khán giả cả nước nhớ Giang Châu nhất. Vai Trùm Sò của Giang Châu cũng lưu truyền vào cuộc sống những câu nói cửa miệng trong đời sống như “Người đâu của đó”, “Hở là nó chớp, hở là nó chộp”… Trùm Sò của Giang Châu độc đáo với giọng khóc tỉ ti ò e như kéo đàn cò khiến khán giả cười bể bụng và công nhận rằng không có ai đóng vai Trùm Sò qua Giang Châu.

Cuộc sống không giàu có nhưng hạnh phúc bên vợ hin, con ngoan

Nghệ sĩ Giang Châu lập gia đình với cô đào Ngọc Hiền vào năm 1968 (tên thật là Đỗ Thị Kim Tuyến). Bà Đỗ Thị Kim Tuyến là con gái lớn trong nhà, bà đam mê cải lương từ bé nên theo gánh hát rồi được nghệ sĩ Ngọc Hương (đoàn Hương Mùa Thu) nhận làm con nuôi. Gắn bó với đoàn hát hơn 10 năm, bà Tuyến làm đủ vai trò trong đoàn hát của mẹ nuôi, từ nhân viên soát vé, chuyên viên hóa trang, phục trang đến vũ công trong dàn múa, diễn viên phụ. Từ khi thành hôn với NSND Giang Châu, bà rời xa sàn diễn để chăm lo cho gia đình. Cuộc sống của nghệ sĩ Giang Châu tuy không giàu nhưng đủ sống, vợ hiền, con ngoan, gia đình êm ấm.

Vợ chồng NSND Giang Châu có 3 người con, 2 người đã qua đời. Một người mất lúc 4 tháng tuổi và người con thứ 2 là nghệ sĩ Thế Sơn mất ở độ tuổi 30 (năm 2013) do căn bệnh ung thư não. Qúa đau thương trước nỗi mất mát không gì bù đắp ấy, tấm lòng của người mẹ đau đớn tột cùng, cảm thấy mọi thứ ở trên đời này quá đỗi vô thường, bà ở lại hẳn trong chùa và lấy pháp danh ni sư Tâm Phương. Đến khi nghệ sĩ Giang Châu bệnh trở nặng, bà mới xin thầy cho về chăm sóc ông.

Vài năm sau, con gái của nghệ sĩ Giang Châu là Xuân Thảo – vốn cũng dấn thân vào nghệ thuật trong vai trò đạo diễn nhưng sau chị chuyển sang làm kinh doanh và gặp khó khăn. Ở tuổi già, nghệ sĩ Giang Châu vẫn chưa hết cơ cực, vừa đau buồn vì mất con vừa lo gánh nặng cơm áo gạo tiền. Ông nói: “Tôi biết nhiều người nhìn vào thương cảm cho tôi lắm. Nhưng tôi thấy mình cần phải đứng vững vì con, vì cháu. Nếu bây giờ tôi ngã quỵ thì các cháu sẽ rất khổ”.

Quý nghệ sĩ Giang Châu ở đức tính hin lành, chân chất

Ngoài tài năng trong những vai diễn cải lương, NSND Giang Châu còn được người ái mộ yêu mến khi thể hiện thành công nhiều bài ca vọng cổ đi vào lòng người. Nhất là những bản tân cổ giao duyên được ông thu âm chung với NSƯT Thanh Kim Huệ ở thập niên 1960. Đến nay, những bài ca do Giang Châu thể hiện như Xe chỉ luồn kim, Vợ chồng quê, Hát hội trăng rằm, Tiếng gà quê tôi,… vẫn được người ái mộ ưa thích.

Thành quả nghệ thuật mà nghệ sĩ Giang Châu đạt được ngoài sự yêu mến của công chúng, còn là những giải thưởng giá trị: Huy chương Vàng Hội diễn Cải lương chuyên nghiệp toàn quốc năm 1990 trong vở Tình ca đêm chơi vơi của soạn giả Ngô Hồng Khanh (Đoàn Cải lương Sông Hậu); Huy chương Bạc Hội diễn Cải lương chuyên nghiệp toàn quốc năm 1995 qua vở Không là cát bụi của tác giả Hoàng Song Việt (Đoàn Văn công Thành Phố). Đặc biệt là danh hiệu NSƯT vào năm 2007 và được truy tăng NSND. Đây là thành quả của cuộc đời hoạt động nghệ thuật của nghệ sĩ Giang Châu.

Ngoài anh em nghệ sĩ, NSND Giang Châu cũng được khán giả yêu mến một cách đặc biệt. Ít ai biết rằng nghệ danh Giang Châu được chính nghệ sĩ Hữu Lợi của đoàn Hương Mùa Thu – người đã nhận Giang Châu làm em nuôi, rồi đặt tên Giang Châu để chính thức gắn bó với nghề hát.

NS Thanh Sang, NS Thanh Điền, NS Giang Châu và NS Đức Minh (từ trái sang) trên sân khấu Sài Gòn 2 thập niên 80

Nghệ sĩ Lệ Thủy kể lại: “Tôi và anh có nhiều kỷ niệm khi diễn trên sân khấu 284, lúc đó vở tuồng mà chúng tôi được khán giả yêu thích chính là “Tô Ánh Nguyệt”, Giang Châu đóng vai Tâm, con của tôi. Suất diễn này chúng tôi cũng khóc rất nhiều khi diễn đến lớp Tâm nhận ra lỗi lầm của mình và tìm đến quỳ bên chân mẹ để xin lỗi. Tôi quý Giang Châu ở đức tính hiền lành, chân chất. Không bao giờ làm mích lòng ai”.

“Những năm sau này, dù đã qua tuổi 60 nhưng giọng ca của nghệ sĩ Giang Châu vẫn truyền cảm và thành công trong những bài vọng cổ hài. Nếu trước đây có các nghệ sĩ Văn Hường, Hề Sa tạo lối đi cho mình khi thể hiện vọng cổ hài thành công, thì thế hệ nghệ sĩ trẻ thập niên 80-90 đã có một nghệ sĩ Giang Châu lừng lẫy khi thể hiện bài vọng cổ hài. Mãi mãi nhớ về người nghệ sĩ tài hoa được hàng triệu khán giả yêu mến” – NSƯT Vũ Linh chia sẻ.

Nghệ sĩ Giang Châu trút hơi thở cuối cùng vào ngày 8/5/2019 sau thời gian bệnh nặng, hưởng thọ 68 tuổi.

Cảm kích trước tài năng và sự cống hiến của ông cho nền nghệ thuật cải lương nước nhà, Công ty cổ phần Xây dựng Đầu tư Chánh Phú Hòa đã trao tặng phần đất và toàn bộ chi phí xây dựng ngôi mộ cho NSND Giang Châu trên con đường Nghệ Sĩ tại Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương – nơi có các mộ phần của NSND soạn giả Viễn Châu, nhạc sĩ Thanh Sơn, NSƯT Thanh Sang, nhạc sĩ Phạm Duy, nhà văn Sơn Nam… để tiện cho công chúng ái mộ đến viếng thăm.

Nghệ sĩ Giang Châu và con trai Thế Sơn

Tác giả: Ánh Hường

Tổng quan về Cphaco
Tổng quan về Cphaco

Được thành lập từ năm 2006, công ty cổ phần đầu tư xây dựng Chánh Phú Hòa (Cphaco) là đơn vị tiên phong xây dựng mô hình hoa viên nghĩa trang tại Việt Nam - Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương được quy hoạch và xây dựng như một nghĩa trang văn minh, xanh sạch đẹp, nhằm giữ gìn cảnh quan và bảo vệ sự trong lành của môi trường. Trong suốt hơn 10 năm hoạt động, công ty Cphaco không ngừng đổi mới và phát triển thêm nhiều lĩnh vực nhằm cung cấp các dịch vụ an táng trọn gói giúp khách hàng an tâm lên kế hoạch yên nghỉ cho bản thân và gia đình trong tương lai.

Bình luận

Email của bạn được giữ bí mật. Những ô có dấu * là bắt buộc