1/ “Uống nước nhớ người đào giếng”:
Ai cũng có Thầy, Cô của mình. Thầy cô là những người dạy dỗ, dẫn dắt trong việc mở mang kiến thức, trí tuệ. Ngày xưa, thời phong kiến, thầy cô được xếp “hạng nhì” nên vai trò người thầy rất được tôn vinh, câu nói: “muốn sang phải bắc cầu kiều, muốn cho hay chữ phải yêu kính thầy” đã quá thân quen …
Thật vậy, ngày nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11 hàng năm, mọi người đều tôn vinh chức danh cao quý này. Đặc biệt năm nay, cũng nhân ngày nhà giáo Việt Nam có một sự kiện khác mà các Thầy cô dạy trường Nông Lâm Súc Bình Dương trước đây đều nhắc đến, đó là tưởng nhớ người đã khai sinh ra ngành học Nông Lâm Súc, Giáo Sư Bác sĩ ĐẶNG QUAN ĐIỆN.
2/ Vài nét tiểu sử cụ giáo sư Đặng Quan Điện:
Thầy ĐẶNG QUAN ĐIỆN sinh ngày 14 tháng 7 năm 1926, người làng An Thạnh, quận Lái Thiêu, tỉnh Thủ dầu Một. Thầy sang Pháp du học tại trường Thú Y Lyon và tốt nghiệp Bác sĩ Thú Y năm 1951 với luận án xuất sắc về đề tài nghiên cứu hệ động mạch gia cầm. Cũng trong năm ấy, sau khi tốt nghiệp Thầy sang Đan Mạch học về kỹ thuật chăn nuôi heo, và sau đó sang Scotland nghiên cứu và thực tập ở Viện Di truyền và cải thiện giống gia súc.
Thầy về nước năm 1953 và cùng làm việc với nhiều nhà trí thức tiếng tăm như Bác sĩ Vũ Ngọc Tân, Bác sĩ Nông học Lương định Của …và cùng có những hoài bảo và ý tưởng chung trong việc xây dựng một hệ thống giáo dục nông nghiệp Việt Nam sau thời Pháp thuộc. Công việc đầu tiên của Thầy đảm trách sau khi về nước là khảo sát, qui hoạch, thiết lập hệ thống các Trung tâm thực nghiệm chăn nuôi đại gia súc như: Trung tâm Tân Sơn Nhất, Trung tâm bò sữa Bến Cát, Trung tâm bò và trâu sữa Hưng Lộc, Trung tâm Nha Hố, Trung tâm Khánh Dương ,…
Từ năm 1954 Thầy được mời tham gia soạn thảo kế hoạch và chương trình đào tạo cấp trung đẳng các ngành Canh Nông, Thủy Lâm và Mục Súc. Năm 1955 trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao được thành lập cũng là năm Thầy đảm nhận chức vụ Chánh Sự Vụ Sở Cao Đẳng Học Vụ rồi Giám Đốc Nha Học vụ Nông Lâm Súc kiêm Giám đốc trường Cao Đẳng Nông Lâm Súc Sàigòn…. Tuy bận rộn nhiều công việc, nhưng Thầy vẫn kiêm nhiệm việc dạy tại trường Cao Đẳng Nông Lâm Súc Blao, Đại Học Nông Nghiệp,… Từ năm 1958 với tư cách người đứng đầu Sở Cao Đẳng Học vụ, Nha Học Vụ Kỹ thuật và Thực Hành Canh Nông (tiền thân của Nha Học Vụ NLS) thuộc Bộ Canh Nông, Thầy chủ trì soạn kế hoạch chương trình học cấp Cao Đẳng để khi tốt nghiệp sẽ là Kỹ Sư các ngành Canh Nông, Công thôn,Thủy Lâm và Mục Súc….
3/ Công sức khai mở học thuật NLS của GS. Đặng Quan Điện:
Là người địa phương An Thạnh (thị xã Thuận An, Bình Dương bây giờ) một vùng đất nông nghiệp thuận lợi cho việc trồng lúa, vườn cây ăn trái và chăn nuôi, với tầm nhìn xa và rộng không chỉ với An Thạnh mà cho cả nước, năm 1964, Ông làm việc và thống nhất với Ty Tiểu học Bình Dương về việc mở các lớp Đệ Thất Nông Lâm Súc tại trường Cộng Đồng Búng. Hai lớp Đệ thất NLS ở tỉnh Bình Dương ra đời từ thời điểm đó. Rồi những trường Cộng Đồng khác có lớp Đệ Thất NLS (ngày nay gọi là lớp 6) lần lượt được mở ở An Mỹ, Vĩnh Phú, Đông Ba, Chánh Hiệp, Phú Hòa, …
Theo thời gian và nhu cầu mở rộng, những năm sau đó thầy Đặng Quan Điện cho thành lập trường Trung học NLS An Mỹ thuộc quận Châu Thành tỉnh Bình Dương chính thức có mặt thêm để cùng tham gia hướng dẫn chuyên nghiệp cho học sinh các trường NLS.BD đến ngày giải phóng 30/4/1975.
Ngày nay, nhìn lại kết quả đào tạo của các trường, không ai phủ nhận Bình Dương có nhiều học sinh NLS rất thành đạt cả trong chính quyền và ngoài xã hội. Cụ thể có người làm Giám đốc Quản lý các khu công nghiệp trong Tỉnh, người làm Chi cục Trưởng Kiểm Lâm Bình Dương, người làm Trưởng phòng Quản lý Xuất Nhập Cảnh, người là Phó Giám Đốc Phòng Cháy Chữa Cháy, người làm Giám Đốc Cty Xổ số kiến thiết Bình Dương, người làm Phó giám Đốc Cty 3 tháng 2, người làm Phó Tổng Giám đốc Công ty Vissan, người làm Giám đốc Cty AGRIMEX Tp.HCM, người đảm nhiệm vai trò Chủ Tịch HĐQT Công ty BIWASE Bình Dương, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Chánh Phú Hoà (Hoa viên nghĩa trang Bình Dương)… và cũng còn nhiều người nữa nắm giữ các chức vụ quan trọng ở những tỉnh thành khác…
Ông Nguyễn Văn Thiền – Cựu học sinh Nông Lâm Súc – Chủ tịch HĐQT Cty CP ĐTXD Chánh Phú Hoà Đang phát biểu tại Đại lễ Vu Lan 2018 tổ chức tại Hoa viên nghĩa trang Bình Dương
Sau năm 1975, Bộ Đại học & Giáo dục chuyên nghiệp vẫn tiếp tục mời GS.ĐQĐ tham gia giảng dạy chuyên môn nông nghiệp cho 2 trường đại học ở tp. Hồ Chí Minh:
– Trường ĐH. Sư phạm Kỹ thuật Thủ Đức,
– Trường ĐH. Nông Lâm Thủ Đức,
cho đến ngày cụ về nghỉ hưu …
4/ Thay lời kết:
Sự cống hiến cả cuộc đời của Thầy Đặng Quan Điện cho ngành nông nghiệp, là tấm gương có lẽ không bao giờ mờ phai trong tâm trí của những ai xuất thân từ các ngôi trường Nông Lâm Súc…..
Tưởng nhớ Thầy Đặng Quan Điện, xin ghi lại phần nào công trạng cống hiến khai mở ngành học Nông Lâm Súc của Thầy, nhân ngày Nhà Giáo Việt Nam 20/11/2018 này! cũng là lưu niệm đã 11 năm thầy ĐQĐ về cõi vĩnh hằng (1926 – 2007)
Nguyễn Văn Thi
(Chi hội cựu giáo chức liên trường NLS tỉnh Bình Dương )
