Ai cũng có Thầy, Cô của mình. Thầy cô là những người dạy dỗ, dẫn dắt học trò mở mang kiến thức, trí tuệ. Thời phong kiến, thầy cô được xếp “hạng nhì” trong “quân – sư – phụ” vai trò của người thầy rất được tôn vinh và câu nói: “muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ phải yêu kính thầy” đã quá đỗi thân quen …
Ngày nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11 hàng năm, là dịp để mọi người đều bày tỏ lòng kính trọng, tôn vinh chức danh cao quý này. Đặc biệt năm nay, các Thầy trò trường Nông Lâm Súc Bình Dương trước đây đều nhắc, trân trọng tưởng nhớ đến người đã khai sinh ra ngành học Nông Lâm Súc, Giáo Sư Bác sĩ ĐẶNG QUAN ĐIỆN.
Ông ĐẶNG QUAN ĐIỆN sinh năm 1926, người làng An Thạnh, quận Lái Thiêu, tỉnh Thủ Dầu Một. Học giỏi, Ông sang Pháp du học ở trường Lyon và tốt nghiệp Bác sĩ Thú Y năm 1951. Sau khi tốt nghiệp Ông sang Đan Mạch học về kỹ thuật chăn nuôi, và sang Scotland nghiên cứu và thực tập ở Viện Di truyền và cải thiện giống gia súc.
Ông về nước năm 1953 và cùng làm việc với nhiều nhà trí thức nổi tiếng thời bấy giờ như Bác sĩ Vũ Ngọc Tân, Bác sĩ Nông học Lương Định Của… là những người cùng hoài bão trong việc xây dựng một hệ thống giáo dục cho nông nghiệp Việt Nam sau thời Pháp thuộc. Công việc đầu tiên của Ông sau khi về nước là khảo sát, quy hoạch, thiết lập hệ thống các Trung tâm thực nghiệm chăn nuôi đại gia súc ở các trung tâm: Tân Sơn Nhất, bò sữa Bến Cát, bò và trâu sữa Hưng Lộc, Nha Hố, Khánh Dương…

Thầy Đặng Quan Điện (1926-2007)

Từ năm 1954, Ông được mời tham gia soạn thảo kế hoạch và chương trình đào tạo cấp trung đẳng cho các ngành Canh nông, Thủy lâm và Mục súc. Và năm 1955, trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao được thành lập và Ông đảm nhận chức Chánh Sự Vụ Sở Cao Đẳng Học Vụ rồi Giám Đốc Nha Học vụ Nông Lâm Súc kiêm Giám đốc trường Cao Đẳng Nông Lâm Súc Sàigòn… Tuy bận rộn công việc, nhưng Ông vẫn kiêm nhiệm việc dạy tại trường Cao Đẳng Nông Lâm Súc Blao, Đại Học Nông Nghiệp,… Từ năm 1958 với tư cách người đứng đầu Sở Cao Đẳng Học vụ, Nha Học Vụ Kỹ thuật và Thực Hành Canh Nông (tiền thân của Nha Học Vụ NLS) thuộc Bộ Canh Nông, Ông chủ trì soạn kế hoạch chương trình học cấp Cao đẳng các ngành Canh nông, Công thôn,Thủy lâm và Mục súc….
Là người địa phương An Thạnh (Thuận An, Bình Dương) nơi có vùng đất nông nghiệp thuận lợi cho việc trồng lúa, vườn cây ăn trái và chăn nuôi. Với tầm nhìn xa, từ năm 1964 Ông đã làm việc và thống nhất với Ty Tiểu học Bình Dương về việc mở các lớp Đệ Thất Nông Lâm Súc tại trường Cộng Đồng Búng. Hai lớp Đệ thất NLS ở tỉnh Bình Dương ra đời từ thời điểm đó. Rồi tiếp đến là những trường Cộng Đồng khác có lớp Đệ Thất NLS (ngày nay gọi là lớp 6) lần lượt được mở ở An Mỹ, Vĩnh Phú, Đông Ba, Chánh Hiệp, Phú Hòa, … Theo thời gian và nhu cầu mở rộng, những năm sau đó, ông cho thành lập trường Trung học NLS An Mỹ, quận Châu Thành tỉnh Bình Dương để cùng tham gia đào tạo ngành học chuyên nghiệp cho học sinh các trường NLS Bình Dương.
Ngày nay, nhìn lại kết quả đào tạo của các trường, nhiều thế hệ học sinh NLS của tỉnh Bình Dương rất thành đạt ở các cơ quan công quyền và ngoài xã hội ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước.
Sau năm 1975, Bộ Đại học & Giáo dục chuyên nghiệp tiếp tục mời GS.Đặng Quan Điện tham gia giảng dạy chuyên môn kỹ thuật nông nghiệp cho các trường đại học ở TP. Hồ Chí Minh như : ĐH Sư phạm Kỹ thuật Thủ Đức, ĐH. Nông Lâm Thủ Đức cho đến ngày thầy về nghỉ hưu …
Sự cống hiến cả cuộc đời tận tụy của Thầy Đặng Quan Điện cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật ngành nông nghiệp miền nam là tấm gương sáng không bao giờ phai mờ trong tâm thức của những thế hệ học trò xuất thân từ các ngôi trường Nông Lâm Súc… ngày ấy.
Nhân ngày Nhà Giáo Việt Nam 20/11 năm nay, cũng là kỷ niệm đã 9 năm ngày thầy Đặng Quan Điện về cõi vĩnh hằng (1926 – 2007). Xin nhắc lại chút công lao khai mở ra ngành học Nông Lâm Súc, như là một cách trân quý để tưởng nhớ đến một người Thầy. Học trò cũ lúc tiễn biệt Thầy, có mấy vần thơ đọc lên thương cảm vinh danh:

“Minh trí thanh cần, nhân bác sĩ
Hùng tâm tri thức, đức hiền sư
Lão nông chân chất, Bình Dương quán
Mô phạm phương danh, Điện Đặng Quan”./.